آینه جم-سید مهدی حسینی / وکیل دادگستری و نایب رئیس شورای اسلامی شهر جم  

بازآفرینی فضاهای شهری، امروز نه صرفاً یک پروژه عمرانی، بلکه بازتعریف رابطه انسان و شهر است؛ تلاشی برای احیای روح جمعی، تقویت حس تعلق و تحقق حقوق بنیادین شهروندان. در منظومه‌ی حقوق عمومی، «فضاهای شهری» از قبیل بوستان‌ها، کتابخانه‌ها، موزه‌ها و فضاهای ورزشی، جلوه‌ای از حق همگانی مردم بر بهره‌مندی از محیطی فرهنگی، سالم و مشارکت‌پذیرند؛ حقی که در اسناد بالادستی و قوانین موضوعه از جمله قانون شهرداری‌ها و قانون تأسیس و نحوه اداره کتابخانه‌های عمومی کشور مورد تصریح قرار گرفته است.

در همین چارچوب، شهرداری و شورای اسلامی شهر جم طی سال‌های اخیر گام‌های ارزنده‌ای در مسیر بازآفرینی فضاهای عمومی برداشته‌اند؛ از جمله اجرای فضای آیینی ـ ورزشی شهر جم به عنوان محوری برای تجمعات فرهنگی و ورزشی، احداث و کتابخانه شهید فکری و نیز آغاز عملیات ساخت کتابخانه تخصصی حافظ که با هدف گسترش مطالعه و دسترسی برابر شهروندان به منابع علمی و فرهنگی طراحی شده است. افزون بر این، موزه جدید شهر جم نیز در حال شکل‌گیری است؛ مکانی برای حفظ هویت تاریخی و تقویت حافظه فرهنگی این شهر دیرپای.

این اقدامات، در واقع پاسخی عملی به یکی از اصول بنیادین حقوق عمومی است: اصل رفاه و پیشرفت اجتماعی از مسیر دسترسی آزاد به امکانات فرهنگی و تفریحی. فضاهای عمومی، به تعبیر «هنری لوفور» در نظریه «حق به شهر»، نماد بازگشت انسان به جایگاه فعال خود در حیات جمعی‌اند؛ جایی که شهروند صرفاً تماشاگر توسعه نیست، بلکه مشارکت‌کننده‌ی آن است.

اما توسعه فضاهای شهری تنها در صورتی به پایداری اجتماعی منجر می‌شود که با مشارکت واقعی مردم و نظارت مستمر نهادهای مدنی همراه باشد. قانون شهرداری‌ها شهرداری را نه مالک، بلکه «امین» اموال عمومی دانسته است و بدین‌سان، حفاظت و نگهداری از این فضاها تکلیف حقوقی و اخلاقی مدیران شهری محسوب می‌شود. استمرار نشاط اجتماعی در گروِ برنامه‌ریزی برای نگهداری و استفاده برابر از این فضاهاست؛ به‌ویژه برای گروه‌های کمتر برخوردار، بانوان، سالمندان و کودکان.

جم، در مسیر توسعه فرهنگی و اجتماعی خود، با بهره‌گیری از این پروژه‌ها می‌تواند الگویی از شهری باشد که عمران را با فرهنگ، و زیبایی کالبدی را با عدالت فضایی در هم می‌آمیزد. هر بوستان، کتابخانه یا موزه، نمادی است از حق انسان به زیستن در فضایی که در آن «فراغت» و «فرهیختگی» به هم می‌رسند.

بی‌تردید اگر مدیریت شهری جم، همچون گذشته، نگاه حقوق‌محور و مردم‌مدار خود را در طراحی و اجرای طرح‌های شهری استمرار بخشد، می‌توان امید داشت که شهر جم نه تنها در ظاهر، که در روح و اندیشه‌ی شهروندانش بازآفرینی شود؛ شهری که در آن هر فضای عمومی، جلوه‌ای از «حق به شهر» است./ نسیم جم

نوشتن دیدگاه