به گزارش آینه جم:: منشاء پیدایش عشایر بوشهر را که همگی از ایل بزرگ قشقائی هستند را باید در تاریخ قشقایی فارس جستجو کرد با توجه به آثار به یادمانده و مطالب نقل شده، ایل قشقایی قبل از دوره صفویه از قفقاز به شمال ایران نقل مکان کردند و در زمان شاه عباس ۹۹۸-۱۰۳۸(ش) به فارس کوچانده شده اند. در کتاب باورد تا ابیورد به نقل از مجمع التواریخ آمده است که جد بزرگ قشقایی ها را امیرقاضی شاه لوقشقایی می دانند که نامبرده جمعی از ترکان قشقایی را به دور خود جمع نموده و بر آنان ریاست می نموده است. نوه ایشان به نام جانی آقای قشقایی یکی از صاحب منصبان دربار شاه عباس بوده است. با وجود نظریه ها و اقوال مختلف در مورد تاریخچه قشقایی ها چنین استنباط می شود که آنان حضور هفتصدساله در ایران و مناطق مختلف آن دارند. دامنه های جنوبی زاگرس نیز از ابتدا محل استقرار قشقایی ها بوده است گرچه فارس را مرکز اصلی ایل می دانند؛ اما حضور آنان در پنج استان محدوده سلسله جبال زاگرس عینی است. images

۳

هم اکنون علاوه بر فارس که بخش عمده ازجمعیت ایل قشقائی را در خود متمرکز نموده است. در استانهای بوشهر-خوزستان-کهگیلویه و بویراحمد-چهارمحال بختیاری و اصفهان قشقایی ها به اشکال گوناگون (کوچرو و یکجا نشین) زندگی می کنند. بیش از۳۳۱۱ خانوار از آنان در استان بوشهر قلمرو قشلاقی دارند و ۱۹۰۰ خانوار استقرار دائم یافته اند. عشایر قشقایی بوشهر مشتمل بر پنج طایفه و ۳۸ تیره به شرح زیر می باشد.

۵

ردیف طایفه تعداد تیره
۱ شش بلوکی ۱۷
۲ فارسیمدان ۵
۳ دره شوری ۱۰
۴ عمله قشقایی ۲
۵ کشکولی بزرگ ۴

۱

مناطق عمده استقرار دائم و نیز قشلاقی عشایر استان به ترتیب شهرستانهای دشتستان- دشتی- تنگستان- دیر- جم- دیلم می باشد. مناطق ییلاقی عشایر بوشهر در استان های فارس- اصفهان و چهارمحال بختیاری شامل شهرستانهای آباده- اقلید- مرودشت-شیراز-سمیرم-شهرضا-بروجن و بلداجی می باشد.

۱

(طوایف ایل قشقائی مستقر در استان بوشهر)

۱- طایفه شش بلوکی
طایفه شش بلوکی از تیره های بسیار قدیمی و از همان ترکان عراقی یعنی مهاجران اولیه هستند. این طایفه از پرجمعیت ترین طوایف قشقایی است و بیشتر تیره های آن در استان بوشهر زندگی می کنند اکنون نیز بیش از ۱۸۰۰ خانوار از آنان در شهرستانهای مختلف استان از جمله دشتستان-دشتی – دیر و جم حضور قشلاقی دارند. تعداد قابل توجهی از آنان حدود ۸۰۰ خانوار از آنان نیز بطور پراکنده در شهرستانهای دشتی و دشتستان یکجانشین گردیده اند. ییلاق طایفه شش بلوکی بوشهر –استانهای فارس و اصفهان به ترتیب شهرستانهای آباده – اقلید- مرودشت –شیراز و سمیرم در استان اصفهان می باشد.

۸

۲-طایفه فارسیمدان
دومین طایفه قشقائی بوشهر از نظر خانوار، تعداد جمعیت و وسعت قلمرو فارسیمدانها هستند که بیش از ۸۰۰ خانوار از آنان در شهرستان دشتستان بخش ارم و مرکزی ساکن و حدود ۵۰۰ خانوار از آنها نیز کوچرو می باشند. خانوارهای طایفه فارسیمدان در شمال شرق شهرستان دشتستان استقرار یافته اند و با عشایر طایفه فارسیمدان استان فارس در شهرستان کازرون و کنارتخته هم مرز هستند. ییلاق، طایفه مناطق مختلف دنا در شهرستان سمیرم و گروهی هم در محدوده خان زنیان و قره آغاج شیراز دوره ییلاق را می گذرانند.
۲
۳-طایفه دره شوری
نام دره شوری از نام محل ییلاقی آنها (دره شور) در منطقه سمیرم اصفهان گرفته شده است و حدود ۱۰ تیره از خانوارهای عشایر کوچرو آن در شهرستانهای دشتستان- دشتی- دیلم –دیر و جم حضور قشلاقی دارند که با این شرائط حدود ۵۰۰ خانوار از آنان کوچرو و کمتر از۱۰۰ خانوار ساکن شهرها و روستاهای دشتی و دشتستان می باشند. ییلاق طایفه دره شوری، خان زنیان در شیراز و محمدآباد- سده و خسروشیرین در اقلید و بعضی ازتیره ها در شهرستان سمیرم و جنوب استان چهارمحال بختیاری زمان ییلاق را سپری میکنند.
۷
۴-طایفه عمله قشقائی
محل استقرار خانوارهای این طایفه در استان بوشهر منطقه دشت پلنگ در دشتی و روستاهای حنا شور و سرمک می باشد. تعدادی از خانوارهای تیره صفی خانی نیز در روستای پرجونگ و دهرود سفلی از بخش ارم دشتستان یکجانشین شده و عده ای نیز تحت عنوان عشایر کوچرو در اطراف روستاهای مذکور استقرار قشلاقی دارند. ییلاق عشایر صفی خانی در بخش سده شهرستان اقلید فارس می باشد.(در مجموع تعداد خانورهای این طایفه بیش از ۲۰۰ خانوار می باشد.
۳
۵-طایفه کشکولی بزرگ
مناطق عمده استقرار طایفه کشکولی بزرگ در استانهای فارس و کهگیلویه و بویر احمد شهرستانهای نورآباد ممسنی – سپیدان و دوگنبدان می باشد. فقط حدود ۲۰۰ خانوار از تیره های طیبی – آغاجاری – علی عسکرلو-کوروش- از طایفه مذکور اخیراً بر اساس تغییر در مرز جغرافیایی و سیاسی استانها و الحاق بخشی از محدوده استقرار آنها به نقشه ی استان بوشهر جزء عشایر بوشهر به حساب می آیند. که ارائه خدمات زیر بنائی به آنها توسط اداره امور عشایر دشتستان صورت می گیرد. ولی تاکنون آمار و جمعیت آن در سرشماری رسمی عشایر کشور به جمعیت عشایر استان افزوده نشده است.

مناطق عشایری
عشایر استان بوشهر در قالب یک ایل ۵ طایفه و ۳۸ تیره و ۱۰۳ بنکو سازمان یافته اند. بطوریکه در محل قشلاق (استان بوشهر) خانوارهای طوایف و تیره های مذکور در تمام شهرستانهای استان به جزء بوشهر، گناوه و کنگان دارای مراتع و سکونت گاههای قشلاقی می باشند.
محل ییلاقی عشایر بوشهر در استانهای فارس (۱۹۷۲ خانوار) اصفهان (۱۳۲۳ خانوار) و چهار محال و بختیاری (۱۶خانوار) بر اساس آخرین سرشماری می باشد.
در استان فارس شهرستانهای فیروز آباد – کازرون – شیراز – مرودشت – اقلید – آباده
در استان اصفهان شهرستانهای سمیرم و شهرضا
در استان چهار محال و بختیاری شهرستان بلداچی
همه ساله پذیرای خانوارهای عشایری استان بوشهر می باشد.
بر همین اساس زیست بومهای عشایری استان بوشهر با ۳ استان مذکور مشترک می باشد.

۹

تاریخچه سازمان امور عشایر ایران

جامعه عشایری ایران در طول تاریخ پرفراز و نشیب کشور همواره نقشی انکار ناپذیر رادر حوزه سیاست و اقتصاد کل کشور ایفا نموده است و با توجه به نقش غیر قابل اغماض این جامعه، دولتهای گذشته هیچگاه نتوانستنداین قشر غیور و مولد را به حاشیه برانند، اما وجود ضعفهای متعدد در این دولتها باعث شده بود تا ساماندهی  مناسب و قابل توجهی نیز تا بعد از انقلاب اسلامی در زمینه امور مربوط به عشایر صورت نگرفته باشد و همه ارگانهایی که در این زمینه شروع به فعالیت کرده بودند نیز دچار ضعفها و کاستی هایی بودند که بدون دستیابی  به نتایج مفید و قابل توجه با دیگر ارگانها جایگزین می شدند. اولین ارگانی که در این زمینه تشکیل شد شورایی با نام شورای عشایری بود که در سال ۱۳۲۵ تاسیس شد و چون این شورا در انجام امور محوله اش ناکام ماند، در سال ۱۳۴۵ برای جبران این ضعف کمیته ای به منظور تدوین برنامه های عشایر در برنامه چهارم تشکیل شد، اما این کمیته هم تنها دو سال فعالیت داشت و در سال ۱۳۴۷ مسئولیت آن به دفتر آبادانی مناطق عشایری در وزارت مسکن و آبادانی سپرده شد.در سال ۱۳۵۱ این طرح هم تغییر نام یافت وتحت عنوان دامداران متحرک ایران،    اجرای آن به وزارت کشاورزی و منابع طبیعی واگذار گردید.نهایتا در اسفند ماه سال ۱۳۵۳ سازمان دامداران متحرک با یک پشتوانه قانونی تشکیل شد که این سازمان پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ابتدا به مرکز عشایری ایران و سپس به سازمان امور عشایر تغییر نام یافت و همچنان به وزارت کشاورزی وابسته بود، تا اینکه در سال ۱۳۶۲ از این وزارتخانه جداشده و به وزارتخانه تازه تاسیس جهاد سازندگی پیوست. در مهرماه سال ۶۵ تشکیلات شورای عالی عشایربه ریاست نخست وزیر و عضویت تعدادی از وزراء و نخبگان عشایری تشکیل شد و ارکان آن ازجمله دبیر خانه شورا، شوراهای عشایر ۲۰ استان عشایر نشین و کلیه شهرستانهای عشایری شروع به کار کردند و این روند پس از ادغام وزارتخانه های جهاد سازندگی و کشاورزی هم ادامه یافت و سازمان امور عشایر با حفظ شکل قبلی خود به فعالیت ادامه می دهد.

۶

تاریخچه تاسیس امور عشایر استان بوشهر
همانگونه که در تاریخچه تشکیل سازمان امور عشایر ایران  ذکر گردید، این سازمان پس از طی تغییر و تحولات بسیار به صورت امروز در آمد. در استان بوشهر نیز خدمت رسانی به دامداران متحرک که در واقع همان جامعه عشایری بودند از سال ۱۳۶۰ واز ابتدای فعالیت با تشکیل دفتری در جهاد سازندگی پشتکوه از توابع شهرستان دشتستان انجام پذیرفت. دفتر مذبور با نام مرکز امداد عشایر در آغاز فعالیت تنها عشایر حومه دهستان بوشکان و بعضا ارم را تحت پوشش خدمات رسانی قرار می داد. در سال ۱۳۶۴ برای اولین بار بصورت یک اداره و در سطح مدیریت در مرکز استان شکل گرفت و ادارات تابعه آن نیز در شهرستان دشتستان (برازجان) و شهرستان دشتی (خورموج) آغاز به کار نمود.
سطح تشکیلات عشایری استان بوشهر از آن زمان تا کنون، ابتدا به صورت سازمان و مدت ۸ سال نیز در سطح اداره کل و از سال ۸۲ تا کنون نیز بشکل مدیریت امور عشایر استان فعال بوده و دارای ادارات شهرستانی در دشتستان و دشتی و یک دفتر نمایندگی گناوه و دیلم می باشد./ب

۲

معرفی مدیران  امور عشایر استان بوشهر  از ابتدا تاکنون

ردیف نام و نام خانوادگی آخرین مقطع تحصیلی در شروع تصدی دوره تصدی
از تا
۱ محمد رضا خلیق - ۵۸ ۶۴
۲ موسی ولی زاده دیپلم ۶۴ ۶۶
۳ فرهنگ احمدی دیپلم ۶۶ ۶۸
۴ جهانبخش سلیمانی کارشناسی ۶۸ ۷۳
۵ صادق نکوئیان کارشناسی ۷۳ ۷۶
۶ محمد کریمی کارشناسی ارشد ۷۶ ۸۲
۷ ایرج شجاعی کارشناسی ۸۲ ۸۵  
۸ علی ابراهیمی کارشناسی ۸۵ ۹۴
۹
فرهمند آقایی کارشناسی ۹۴ تاکنون

منبع : سایت امور عشایر استان بوشهر

[کد خبر:AJ7859]
پايگاه خبري تحليلي آينه ي جم


نوشتن دیدگاه

جدیدترین مطالب