آینه جم- راضیه حیدری نسب
مدت زمانی است که موضوع توسعه دریا محور در برنامه ها و سخنرانی های مسئولین کشور و نیز در رسانه ها و نشريات دریایی از اهمیت خاصی برخوردار شده و تاکیدات و توجهات زیادی به آن معطوف شده شايسته اجرایی شدن هر که بیشتر این هدف در کشور می باشد.
کشورهای مختلف جهان براساس پارامترهایی نظیر مزیت نسبی و مزیت مطلق سنگ بنای توسعه خود را بنا نهاده و به سوی اهداف تعیین شده حرکت می کنند. به عنوان نمونه کشور مغولستان توسعه اقتصادی خود را بر اساس توسعه معدن محور بنا گذاشت و در سال ۲۰۱۱ بیشترین نرخ رشد اقتصادی جهان را کسب نمود(به میزان ۱۵درصد که تقریبا ۴ برابر متوسط نرخ رشد اقتصادی جهان بود). نمونه دیگر کشور ماکائو می باشد که توسعه کشورش را بر اساس توسعه توریست محور پایهگذاری نمود و طی سال ۲۰۱۱ شاهد رشد شگرف اقتصادی خود به میزان ۱۵درصد بود. طی چند دههاخیر در کشورمان اهداف و برنامه هایی نظیر توسعه بر پایه کشاورزی و یا توسعه بر مبنای صنعت اعلام و اجرا شده است.
با نگاهی به کشورهای مختلف جهان در می یابیم که برخی کشورها یا محصور در خشکی بوده و دسترسی به دریا ندارند (مانند اوگاندا، کنگو، نپال، مغولستان، تاجیکستان) و یا علیرغم داشتن دریا به عللی نظیر بی ثباتی سیاسی و ... بی برنامگی و مدیریت ناکارا، ضعف زیر ساختها، کمبود متخصصین دریایی و ... از دریاها استفاده چندانی نبرده و فاقد ناوگان دریایی مناسب هستند.
ایران از شمال و جنوب به پهنههای آبی دسترسی دارد که این فرصتی عالی برای بهره بردن از مزایای گردشگری دریایی است. هفت استان ایران یعنی استانهای گیلان، مازندران، گلستان، بوشهر، خوزستان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان با دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان همجوار هستند و سواحل طولانی دارند. از این رو کشور ما ظرفیت بالایی در امر گردشگری دریایی دارد. اما به نظر میرسد که نبودن مرجع و متولی برای پرداختن به این بخش از صنعت گردشگری، باعث شده که بسیاری از این فرصتها، دستنخورده باقی بماند.
در ایران گردشگری دریایی به تفریحات آبی و برخی گردشگاههای ساحلی محدود میشود. البته در سالهای اخیر سایتهای غواصی و آکواریومها و گردشگاههای ساحلی، جای خود را در بین جاذبههای توریستی استانهای ساحلی پیدا کردهاند ولی هنوز آنطور که شایسته است، از ظرفیتهای ایران برای توسعه این بخش از صنعت گردشگری استفاده نشده است. در ایران، دو جزیره قشم و کیش با فراهم کردن امکانات متعدد تفریحات دریایی مثلا غواصی، توانستهاند تا حدی از این فرصت برای جذب گردشگران داخلی و حتی خارجی استفاده کنند.
در این راستا کشور ایران یک کشور دریایی می باشد ولی به نحو شایسته ای از موهبت دریا بهرهبرداری ننمودهایم که یکی از دلایل این است که کاربردها و استفاده های مختلف بشر از دریاها را به دقت بررسی ننمونده و در برخی از زمینه های دریایی، ورود بایسته ای نداشتیم.
توسعه دریامحور در کشور به صورت غیر مستقیم بر ارتقای سطح سلامت جامعه نیز اثر گذار می باشد. زیرا با توسعه آبزیپروری به روش صنعتی و نیز انجام تحقیقات کاربردی به منظور رشد و نمو بیشتر ماهیان دریایی و امثالهم شاهد سهم بیشتر آبزیان در سبد غذایی ایرانیان خواهیم بود. در حال حاضر متوسط مصرف سرانه آبزیان در کشور فقط ۸ کیلوگرم می باشد در حالی که متوسط مصرف جهانی ۱۶ کیلوگرم می باشد.
بنابراین حلقه مفقود شده در اقتصاد دریایی کشورمان مبحث گردشگری دریایی و توسعه دریا محور می باشد، وجود ۳۶۰۰ کیلومتر طول نوار ساحلی در شمال و جنوب، وجود جزایر متعدد، وجود دلفینهای دریایی در حوالی جزایر قشم و هنگام، وجود ماهیان آکواریومی بسیار زیبا در جزیره هندورابی، وجود منحصرترین لاک پشت های دریایی در جزایر استان هرمزگان، صخرههای مرجانی در جزیزه کیش، مناظر بسیار زیبا در سواحل بندر چابهار، شهر توریستی رامسر و جاذبه های و جاذبههای دریایی آن و صدها مثال دیگر همگی مزیت های قابل توجه را برای کشورمان بوجود آورده است.
