آینه جم / حیدر ارجمند
جم یکی از شهرستانهای خوش آب و هوای پسکرانهی خلیج فارس و بندر سیراف است. این شهرستان دارای ۱۴۰۰ هکتار سطح زیر کشت خرمای خصویی یا خاصه دارد که سالانه ۱۴۰۰۰ هزار تن خرمای خصویی تولید میکند.
خصویی یا «خاصه» نوعی از خرماست که قرنها برندی نام آشنا و مشهور به نام شهرستان جم شناخته میشود. در واقع این نوع خرما خاصه شهر جم بوده که به علت مشهوری و طعم و مزه و بوی رطب و خرما ی آن گاهگاهی به نام خاصه هم از آن نام میبرند.
خرمای خصویی، برای من کودک دیروز دههی شصتی تا جایی که از کودکیهایم یاد دارم؛ زینت بخش سفرهای جمیها و اعراب حاشیه خلیج فارس بوده است. در دههی ۴۰ و ۵۰ مردمان جم، عسلویه، نخل تقی، کنگان و دیر که عازم کشورهای عربی برای یافتن کار بودند، سوغاتی جز خرما خصویی برای ارباب بادیه نشین نمیبردند تا جایی که به مرور خصویی جم مشهور شد. لنجهای صفاری عازم کشورهای حوزهی خلیج یکی از محصولاتی که با خود برای فروش حمل میکردند همین خصویی یا خرمای خاصهی جم بود.
اما با شروع به کار صنعت و اکتشاف میدان های گازی در منطقهی جنوب، این محصول استراتژیک کم کم از سفرهی اعراب بادیه نشین رخت بر بست و به عنوان عتیقهای کم یاب در این کشورها تبدیل شد.
یکی تعریف کرد، فامیلی در قطر داشتم و قصد مسافرت و دیدار دوست، تماسی حاصل شد و بعد از گپ و گفتگوی معمولی گفت: میآیی قطر خرمای خاصویی جم یادت نرود. اندکی فکر کردم و با خود خلوتی چرا ما کم گذاشتیم و شناسنامه و برند جم را فراموش کردیم؟
اقتصاد دریا محور به معنای استفاده همزمان از منابع دریایی و ساحلی برای توسعهی اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی یک کشور یا منطقه است. این نوع اقتصاد شامل فعالیتهایی مانند شیلات، گردشگری دریایی، حمل و نقل دریایی، انرژیهای تجدیدپذیر و پرورش آبزیان میباشد.
کشورهای ساحلی میتوانند با بهرهبرداری از این منابع، به توسعه پایدار و ایجاد اشتغال بپردازند. یکی از ظرفیتهای استفاده از پتانسیل های فراساحلی دریا صادرات خرمای جم و آن هم خرمای خصویی است؛ چون نیاز به تبلیغ و تبلیغات ندارد، خرمایی که در بیشتر کشورهای عربی شناخته شده است و مردمان آن دیار مشتریان خوبی برای این محصول هستند. اقتصاد دریا محور فقط صادرات نفت، گاز و پتروشیمی نیست.
صادرات خرما یکی از جوانب مهم اقتصاد کشورهای تولیدکننده این میوه در خاورمیانه و شمال آفریقاست.
اگر ارزش های اقتصادی این محصول آن هم برندی که شناخته شده است بپردازیم شاید کوهها و دشتها به پرورش این برند معروف تبدیل کنیم.
ارزش اقتصادی؛ خرما به عنوان یک محصول کشاورزی با ارزش افزوده بالا، میتواند به درآمدزایی و توسعه اقتصادی کشورهای تولید کننده کمک کند.
تولید و صادرات کشورهای همچون ایران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و مصر به عنوان بزرگترین تولیدکنندگان خرما شناخته میشوند. استان بوشهر با ایجاد زیرساختهای لازم و توسعه فناوریهای فرآوری، میتوانند سهمی بی نظیر از بازار جهانی خرما را کسب کند آن هم خصویی جم که نیاز به معرفی ندارد.
پتانسیل بازار با افزایش مصرف خوراکیها و محصولات طبیعی در بازارهای جهانی، خرمای خاصویی جم به عنوان یک منبع غنی از مواد مغذی و انرژی و مشتری پسند پتانسیل بالایی برای صادرات دارد.
توسعهی پایدار خرمای خاصویی جم اگر حمایتی از طرف مسئولان و کارگزاران کشاورزی شود قطعا میتواند توسعه پایداری برای این استان بوجود آورد که دیگر نیاز نباشد جوانان مان در شرکتهای صنعتی با دغدغههای زیاد کار کنند.
با فرآوری خرمای خصویی جم میتوان محصولات متنوعی مانند شیره خرما، مربا، و شیرینیجات تهیه کرد که میتواند ارزش افزوده بیشتری را به همراه داشته باشد.
بستر و زیر ساخت که همان دریا باشد آماده است و این همت مسئولان امر میطلبد که آستینها را بالا زنند و خصویی جم را به جایگاه اصلی خود برگردانند.
امروز خصویی جم در سر تا سر کشور بوسیله بستهبندی های شکیل و زیبا به عنوان سوغاتی ارزشمند توسط مردمان این دیار عرضه می شود اما از آن غافل شدیم و از دریاها رخت بر بست و صادرات و ارسال آن هم اکنون چالشهای جدید کشاورزان شده است؛ در صورتی که هنوز مثل الماسی در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس مشتریان خود دارد.
اقتصاد دریا محور و صادرات خرما به عنوان یک محصول استراتژیک میتواند به توسعهی تمامی ابعاد اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی کمک کند. کشورهای تولیدکننده با بهرهبرداری از این ظرفیتها میتوانند به رشد پایدار و افزایش درآمد ملی بپردازند.
اگر همتی باشد در آینده شاهد ارسال این برند معروف از دریاها و توسعهی اقتصادی برای کشور و درآمد پایدار از دریا برای کشاورزان خواهیم بود. امید که این موضوع محقق شود.
* نسیم جم
