آینه جم/ جعفر جندقی مدیرکل دفتر مدیریت بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت:
«در شرایط بحران و بلایا، آنچه بیش از هر چیز سلامت بیماران مبتلا به دیابت و فشارخون را تهدید میکند، صرفاً کمبود امکانات نیست، بلکه برهم خوردن نظم زندگی روزمره است. تغییر در الگوی خواب، تغذیه، فعالیت بدنی، سفرهای ناگهانی و بینظمی در مصرف داروها، همگی میتوانند تعادل بدن را بر هم زده و منجر به افزایش قند خون و فشارخون شوند.
در علم پزشکی، این وضعیت به عنوان «ناپایداری متابولیک و همودینامیک» شناخته میشود؛ دورهای پرخطر که در آن بدن توانایی حفظ تعادل طبیعی خود را از دست میدهد. با این حال، نکته مهم اینجاست که با رعایت چند اصل ساده میتوان این شرایط را بهخوبی مدیریت کرد.
نخستین و مهمترین اصل، حفظ آرامش و مدیریت استرس است. استرس حاد حتی بدون تغییر در رژیم غذایی میتواند قند خون را تا ۵۰ تا ۱۰۰ میلیگرم در دسیلیتر و فشارخون را ۱۰ تا ۲۰ میلیمتر جیوه افزایش دهد. بنابراین استفاده از تکنیکهای سادهای مانند تنفس عمیق، کاهش مواجهه با اخبار تنشزا و برنامهریزی روزانه، نقش مهمی در کنترل بیماریها دارد.
در کنار مدیریت استرس، توجه به تغذیه سالم اهمیت ویژهای دارد. الگوی «بشقاب سالم» که شامل نیمی از بشقاب سبزیجات، یکچهارم پروتئینهای سالم و یکچهارم کربوهیدراتهای پیچیده است، میتواند به کنترل بهتر قند خون کمک کند. همچنین توصیه میشود مصرف نوشیدنیهای قندی، نوشابههای انرژیزا و آبمیوههای صنعتی به حداقل برسد.
پایش منظم قند خون، بهویژه در زمان تغییر برنامههای روزانه یا سفر، از دیگر اقدامات ضروری است. اندازهگیری قند خون پس از غذا و توجه به علائم هشداردهنده، میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند. در صورتی که قند خون ناشتا به بیش از ۲۵۰ یا کمتر از ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر برسد، مشورت با پزشک ضروری است.
مصرف منظم داروها و انسولین نیز نباید تحت هیچ شرایطی دچار وقفه شود. بیماران باید داروهای خود را در سفر همراه داشته باشند و زمانبندی مصرف آن را حفظ کنند. نگهداری صحیح انسولین و پرهیز از حذف وعدههای غذایی نیز از اصول مهم در مدیریت دیابت است.
در مورد فشارخون نیز رعایت چند نکته ساده میتواند بسیار مؤثر باشد. کاهش مصرف نمک به کمتر از پنج گرم در روز، پرهیز از غذاهای شور و استفاده از فشارسنج دیجیتال برای پایش خانگی، از جمله این اقدامات است. آگاهی از محدودههای خطر نیز اهمیت دارد؛ بهطوریکه فشارخونهای بسیار بالا نیازمند مراجعه فوری به پزشک یا تماس با اورژانس هستند.
در نهایت باید تأکید کرد که حتی در شرایط بحران، کنترل بیماریهای مزمن دور از دسترس نیست. با حفظ آرامش، رعایت نظم در سبک زندگی، خواب کافی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و پایش منظم، میتوان از بروز نوسانات خطرناک قند خون و فشارخون پیشگیری کرد و سلامت را در سختترین شرایط نیز حفظ نمود.»
