آینه جم:بررسی تاریخی حضور استعمار پیر انگلیس در بوشهر و تلاش برای اشغال این بندر مهم تاریخی نشان میدهد همواره بریتانیاییها در مقابل علمای شیعی بوشهر و هدایت مردم توسط آنان با شکست مواجه شدند.
به گزارش "آینه جم" بندر بوشهر در قرون گذشته همواره مورد توجه کشورهای استعمارگر بوده و دولت مرکزی هم به دلیل ناتوانی نتوانست آنطور که بایدوشاید در مقابل هجوم کشورهای استعمارگری همچون بریتانیا، پرتقال، هلند، بلژیک دوام بیاورد اما وجود علمای بزرگ شیعه در این منطقه و ولایتمداری مردم بوشهر مانع از اشغالگری کشورهای استعمارگر شد.
در این بین بریتانیا همواره به بندر بوشهر چشم طمع داشت و در طول تاریخ 3 بار به آن بندر هجوم برد و هر بار با دلاوری و رشادت مردم جنوب و حمایت معنوی علمای منطقه در مقابل مردم بوشهر شکست خورد هرچند در قیام رئیسعلی دلواری با سیاست مزدورانه خود این مبارز دلاور را شهید کرده و بوشهر را تصرف نمودند، ضمن اینکه در دوران دفاع مقدس نیز که انگلیسها به مهاجمان کمک کردند نیز رزمندگان بوشهری در جبهههای حق علیه باطل مقابل آنان ایستادند در کل بریتانیای اشغالگر 4 بار از علما و مردم بوشهر سیلی تاریخی خورد.
با توجه به اینکه در هفته مقاومت مردم بوشهر در مقابل استعمار بریتانیا قرار داریم برای بررسی بیشتر موضوع به سراغ یکی از پژوهشگران تاریخ بوشهر رفتیم تا موضوع حضور بریتانیا برای اشغال بوشهر و نقش ارزنده علما در مبارزه مردم بوشهر را جویا شویم.
حجتالاسلام سید ابوالحسن حسینی علاوه بر تحصیلات حوزوی که دارد، محقق و پژوهشگر تاریخ بوشهر نیز هست، وی بر این نکته تأکید کرده که نقش علما در مبارزه مردم بوشهر مقابل استعمار بریتانیا را نمیتوان نادیده گرفت، هرچند برخی نقش علمای شیعی بوشهر را در این زمینه نادیده انگاشتهاند.
وی به خبرنگار ما گفت: بندر بوشهر از نظر موقعیت جغرافیایی از بنادر مهم ایران بوده و اهمیت فوقالعادهای برای کشورهای غربی و بهویژه بریتانیا داشته است.
محقق و پژوهشگر تاریخ بوشهر تصریح کرد: دست یافتن به خلیجفارس یعنی دست یافتن به بهترین ذخیرههای زمین مثل نفت و گاز، مروارید و آبزیان به همین خاطر غربیها چشم طمع به این منطقه داشتند و بریتانیا هم از این قاعده مستثنا نیست.
نخستین مقاومت علمای بوشهر در مقابل بریتانیا
حسینی به تاریخ اشغال بریتانیا به بوشهر اشاره کرد و افزود: نخستین حمله انگلیس به بوشهر در سال 1254 قمری مصادف با 1217 شمسی بود زمانی که محمدشاه قاجار در زمان سلطنت بر ایران، هرات را تصرف کرد بریتانیا یک پایگاه مهم خود در افغانستان را از دست داد و به شاه ایران پیام میدهند که اگر هرات را آزاد نکنید ما به بوشهر حمله میکنیم.
این استاد حوزه ادامه داد: بریتانیاییها سپس برای حمله به بوشهر از بمبئی به خارگ میآیند و درصدد تصرف بوشهر از مسیر خارگ برمیآیند. (1254 قمری/1217 شمسی)
محقق بوشهری گفت: در زمان حمله بریتانیا از بوشهر یکی از علمای سرشناس این شهر بهنام شیخ حسن آل عصفور فتوای جهاد میدهد، شیخ آل عصفور اصالتاً اهل بحرین بود که به بوشهر مهاجرت کرد و قبر وی هماکنون در بوشهر است و در آن دوران از علمای صاحب نفوذ و مقتدر و دارای علم و فضل بوده است.
حسینی بیان کرد: وقتی شیخ حسن آل عصفور فتوای جهاد میدهد برادرزادهاش شیخ سلمان هم درنبرد حاضر میشود و باقر خان تنگستانی هم از قلعه ریشهر در بوشهر برای کمک به مبارزان بوشهر میپیوندد، در این نبرد کشتیهای بریتانیا توسط نیروهای بوشهر و سربازان باقر خان مورد هجوم قرار میگیرند و مجبور به عقبنشینی به خارگ میشوند.
پژوهشگر بوشهری ادامه داد: این موضوع قدرت علمی و نفوذ معنوی علمای بوشهر را نشان میدهد که مردم نیز علاقه زیادی به ایشان داشته و گوشبهفرمان علما بودهاند، بهطور مثال در برههای دیگر در محله کوتی ( از محلات قدیمی شهر بوشهر) وقتی بالیوز کنسول انگلیس ساکن میشود مردم خانه وی را با سنگ میزنند و او را بیرون میکنند.
حمله دوم بریتانیا به بوشهر
بر اساس این گزارش حمله دوم بریتانیا به بوشهر در سال 1273 قمری مصادف با 1236 شمسی بود، در پی تحریکات دوستمحمد خان حاکم کابل در دستاندازی به قندهار و به دنبال آن هرات، حسامالسلطنه و سلطان مراد میرزا بهفرمان ناصرالدینشاه هرات را تصرف میکند ولی انگلستان در 4 دسامبر 1856 میلادی مصادف با 1273 قمری وارد خارگ شد و در روز بعد یعنی شنبه ششم دسامبر 1856 میلادی کشتی آنان در خوره هلیله بوشهر لنگر انداخت.
نیروهای ایرانی به سرکردگی باقر خان تنگستانی و دو فرزندش احمدخان و حسن خان در قلعه ریشهر سنگر گرفتند و این مبارزه به جنگ ریشهر معروف شد، در این جنگ احمدخان کشته و حسن خان نیز مجروح میشود پس از کشته شدن یک سردار و سیوهشت افسر انگلیسی و یک سرباز هندی بوشهر تصرف میشود.
حمله سوم بریتانیا به بوشهر
حمله سوم همزمان با جنگ جهانی اول و به بهانه مقابله با تحریکات جاسوسان آلمانی در بوشهر صورت گرفت، در شب جمعه 26 رمضان 1333 قمری مصادف با 17 مرداد 1294 شمسی و هشت اوت 1915 میلادی بوشهر اشغال شد این اشغال 59 روز ادامه داشت تا اینکه در 27 ذیقعده 1333 قمری پایان یافت.
حملات بریتانیا به بوشهر و رشادت رئیسعلی طبق فتوای علما
محقق تاریخ بوشهر در مورد قیام رئیسعلی دلواری در مقابل انگلیسیها گفت: در سالهای بعد از مقاومت شیخ حسن آل عصفور، بریتانیا دو بار دیگر به بوشهر حمله میکند که با مقاومت مبارزانی از بوشهر، تنگستان، دشتستان و دشتی به فرماندهی رئیسعلی دلواری مواجه میشوند و پس از شکستهای زیاد، در عملیاتی مزدورانه رئیسعلی دلواری را به شهادت رسانده و بوشهر را تصرف میکنند.
حسینی با یادآوری این نکته که از دیرباز خلیجفارس برای تمام کشورها حائز اهمیت بوده، گفت: همیشه غربیها به این منطقه چشم طمع داشته و دارند و حتی در دوران دفاع مقدس نیز مردم بوشهر ثابت کردند اجازه نمیدهند ذرهای از خاک وطن به دست نااهلان بیفتد.
محقق تاریخ بوشهر اضافه کرد: انگلیس 3 بار به بوشهر حمله کرد، بار نخست در دوران محمدشاه قاجار دومین بار در زمان ناصرالدینشاه بود زمانی که دوستمحمد خان حاکم کابل به هرات دستدرازی کرد (1273 قمری) و پساز آن ایران هرات را گرفت و انگلیس هم به بوشهر حملهور شد و سومین بار هم اواخر دوره قاجار بود (1333 قمری) که با مقاومت رئیسعلی دلواری مواجه شد.
وی تأکید کرد: در تمام این حملات علما نقش ارزندهای در شکست بریتانیا داشتند، حالآنکه برخی میخواهند تأثیر علما را در قیام مردم بوشهر علیه بریتانیا نادیده گرفته و کمرنگ جلوه دهند.
حسینی اضافه کرد: رئیسعلی دلواری نیز برای آغاز مبارزه خود از علمای منطقه ازجمله مرحوم سید علینقی حسینی میانخرهای، مجاهد برازجانی، علامه بلادی بوشهری، علم الهدی اهرمی، آیتالله شیخ حسن گنخکی اجازه فتوا گرفت و بعد از صدور فتوای این علما بود که جاهد خود علیه انگلیس را آغاز کرد، درواقع عقبه جهاد رئیسعلی دلواری فتوای علما بود که حتی آیتالله بلادی بوشهری نیز در این زمینه کتابهایی نوشت و در آن دوران به شیراز تبعید شد.
وی ادامه داد: پیش از ایشان نیز شیخ حسن آل عصفور در مقابل بریتانیا ایستادگی کردند و در کنار این علما مبارزانی همچون شیخ حسینخان چاه کوتاهی، خالو حسین بردخونی، غضنفرالسلطنه برازجانی، زائر خضرخان اهرمی نیز حضور داشتند و با استعمار بریتانیا مبارزه کردند.
مقاومت رزمندگان با رهبریهای امام (ره) و آیتالله خامنهای
این محقق تاریخ به سابقه مبارزاتی مردم بوشهر در دوران دفاع مقدس هم اشاره کرد و گفت: رزمندگان بوشهر در جنگ نفتکشها نیز با انگلیسیها مقابله کردند و این هم در سوابق تاریخی مبارزه مردم بوشهر علیه بریتانیا ثبتشده که شهید مهدوی با یک ناوچه علیه ناوهای آمریکایی ایستاد و پوزه آنان را به خاک مالید و درمجموع استعمار پیر انگلیس 4 بار از علما و مردم بوشهر سیلی خورد.
حسینی خاطرنشان کرد: در آینده نیز اگر استعمارگران بخواهند تعرضی به خاک ایران داشته باشند، مردم بوشهر با هدایتهای علما و مقام معظم رهبری و دلدادگی بسیجیان بار دیگر به استعمار و استکبار سیلی خواهند زد.
باوجود حوادث تاریخی حمله بریتانیا به بوشهر، موضوعی بسیار واضح و مقاومت مردمی در نتیجه حضور پررنگ علمای منطقه برای مقابله با بریتانیا بوده است و مردم نیز با پشتوانه علمای شیعه در مقابل بریتانیا ایستادگی کردند.
امروز نیز مردم بوشهر همواره پای مقدسات خود هستند و هر قدرتی چشم طمع به کشور داشته باشد با پشتوانه علما و رهبری آیتالله خامنهای (مدظله العالی) درصحنه حاضر خواهند شد و سیلی محکمی به دشمنان خواهند زد.
منبع: فارس
[کد خبر:AJ6858]
